Παχυσαρκία και εξυπνάδα.

Το πρόβλημα της παχυσαρκίας απασχολεί την παγκόσμια κοινότητα υγείας εδώ και πολλά χρόνια. Από τη δεκαετία του 1980 η συχνότητά της στην Ευρώπη έχει διπλασιαστεί και αναμένεται να πλήξει μέχρι το 2030 1 στους 3 Ευρωπαίους. Σχετίζεται με το 10-13% των θανάτων στην Ευρώπη και απορροφά συνολικά περίπου το 2- 8% των δαπανών της για την Υγεία. Πλήθος ερευνών ασχολείται με τους τρόπους θεραπείας της αλλά και με τη σύνδεση της παχυσαρκίας με χρόνιες νόσους, όπως τα καρδιαγγειακά νοσήματα, το διαβήτη και ορισμένα είδη καρκίνου.

Τα τελευταία χρόνια, έρευνες έχουν επικεντρώσει το ενδιαφέρον τους στη μελέτη της σχέσης ανάμεσα στην παχυσαρκία και τη δομή και λειτουργία του εγκεφάλου. Πιο συγκεκριμένα, έχει γίνει προσπάθεια διερεύνησης αν η παχυσαρκία σχετίζεται με την εξυπνάδα και ευρύτερα με τις γνωστικές λειτουργίες του εγκεφάλου. Πολλές μελέτες κατέδειξαν αυτή τη σχέση, δίχως όμως να προσδιορίζεται κατά πόσο είναι αιτιώδης.

Είναι δηλαδή τα υπερβολικά κιλά που προκαλούν μείωση του δείκτη νοημοσύνης ή ο χαμηλός δείκτης νοημοσύνης των ατόμων που ενισχύει τον κίνδυνο πρόκλησης παχυσαρκίας;

Βάσει των πρόσφατων και προοδευτικά ευρύτερων γεωγραφικά μελετών ισχύει το τελευταίο.

Άτομα με χαμηλό δείκτη νοημοσύνης εμφανίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο να γίνουν παχύσαρκα.

Από ανάλυση 26 μελετών καταδείχθηκε ότι τα άτομα που στην παιδική τους ηλικία είχαν χαμηλό δείκτη νοημοσύνης, ήταν αυτά που στην ενήλικη ζωή εμφάνισαν παχυσαρκία. Με βάση μελέτη στη Νέα Ζηλανδία που μέτρησε το δείκτη νοημοσύνης σε άτομα ηλικίας 3, 7, 9, 11 και μετά 38 ετών διαπιστώθηκε ότι όσα από αυτά είχαν χαμηλό IQ στα παιδικά τους χρόνια, ως ενήλικες ήταν παχύσαρκοι.

Επιπλέον, το γεγονός ότι τα άτομα με χαμηλό δείκτη νοημοσύνης είχαν υψηλότερο Δείκτης Μάζας Σώματος διαπιστώθηκε και από αντίστοιχη έρευνα στη Σουηδία κατά την οποία μετρήθηκε ο δείκτης νοημοσύνης σε 5.286 άντρες ηλικίας από 18 έως και 40 ετών.eksipnada_kai_pachisarkia

Τέλος, τα αποτελέσματα έρευνας στη Μεγάλη Βρετανία στην οποία συμμετείχαν 3.000 άνθρωποι και μετρήθηκε ο δείκτης IQ στην ηλικία των 7, 11, 16 ετών και στη συνέχεια στην ηλικία των 51 ετών, έδειξαν ότι τα νεαρά άτομα με δείκτη νοημοσύνης χαμηλό, στην ηλικία των 51 ετών είχαν υψηλότερο Δείκτη Μάζας Σώματος, ενώ μεταξύ των ατόμων με χαμηλό IQ διαπιστώθηκε ότι  ο Δείκτης Μάζας Σώματος αυξάνεται ταχύτερα μετά  την ηλικία των 16 ετών.

Το υπερβολικό βάρος σχετίζεται ευρύτερα με τη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου. Η χαμηλή συγκέντρωση διαθέσιμων υποδοχέων ντοπαμίνης εμφανίζεται σε άτομα με υψηλό Δείκτη Μάζας Σώματος, γεγονός που εξηγεί την ανάγκη των υπέρβαρων ατόμων να καταναλώνουν μεγαλύτερες ποσότητες φαγητού προκειμένου να νιώσουν ικανοποίηση.

Είναι γνωστό ότι ο εγκέφαλός μας υπόκειται σε αλλαγές οι οποίες με το πέρασμα του χρόνου γίνονται μεγαλύτερες. Η φυσιολογική γήρανση του εγκεφάλου είναι αναπόφευκτη, όμως, ο ρυθμός με τον οποίο αυτή γίνεται, εξαρτάται από ποικίλους παράγοντες που σχετίζονται με την ηλικία και είναι εξατομικευμένοι. Σε έρευνα του πανεπιστημίου του Cambridge στη δομή του εγκεφάλου 473 ατόμων καταδείχθηκε ότι σε σύγκριση με τα άτομα που είχαν φυσιολογικό βάρος, τα υπέρβαρα άτομα εμφάνιζαν 10 φορές πιο γηραιό ανατομικά εγκέφαλο και είχαν λιγότερη λευκή ουσία που καθορίζει την ομαλή συνεργασία των εγκεφαλικών περιοχών και τη μεταφορά των πληροφοριών. Η διαφορά αυτή στη λευκή ουσία μεταξύ υπέρβαρων και αδυνάτων εμφανίζεται από την ηλικία των 37 ετών όπου και ξεκινά η φυσιολογική συρρίκνωση της λευκής ουσίας και κορυφώνεται μέχρι και την ηλικία των 40.

Παρά το γεγονός της μείωσης της λευκής ουσίας δεν υπήρξε επίδραση στις νοητικές λειτουργίες των ατόμων μέσης ηλικίας.egefalos_kai_pachisarkia

Βάσει αποτελεσμάτων έρευνας στη Μεγάλη Βρετανία τα άτομα που ήταν παχύσαρκα παρουσίασαν και χειρότερη απόδοση στη μνημονική τους λειτουργία συγκριτικά με τους αδύνατους συνομηλίκους τους. Η μνήμη που επηρεάζεται αρνητικά είναι η λεγόμενη «επεισοδιακή» ή «αυτοβιογραφική μνήμη» που καθίσταται υπεύθυνη για την καταγραφή των παρελθοντικών προσωπικών εμπειριών και όχι η γενική μνήμη. Με τη σειρά της η χειρότερη μνήμη επιδρά αρνητικά στην παχυσαρκία, καθώς όσο λιγότερη ζωντανή μνήμη έχει κάποιος για το τι έφαγε, τόσο τείνει να τρώει περισσότερο.

Η παχυσαρκία, ωστόσο, είναι ένα ιδιαίτερο και πολυπαραγοντικό πρόβλημα. Όσο και αν έχουν δοθεί απαντήσεις σε θέματα που αφορούν τη συσχέτισή της με τη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου, άλλα τόσα αναπάντητα ερωτήματα χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης. Ειδικότερα, η σύνδεση της παχυσαρκίας με την ταχύτερη γήρανση του εγκεφάλου πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο επιστημονικής διερεύνησης για ενδεχόμενη σχέση με την εμφάνιση νευροεκφυλιστικών ασθενειών.

 

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *